काठमाडौं, असोज १२ — अत्यधिक गर्मीका कारण बेलायतका सडकमा कालोपत्रे नरम भएर बिग्रिने तथा सवारीसाधनको भारले सडकको सतहमा क्षति पुग्ने घटना बढ्न थालेका छन्। पूर्वी इंग्ल्यान्डका राजमार्ग निकायबाट संकलित तथ्यांकअनुसार पछिल्ला तीन वर्षमा यस्ता घटनाको संख्या करिब ६७ प्रतिशतले बढेको छ। बीबीसीले पूर्वी इंग्ल्यान्डका सडक निकायसँग माग गरेको तथ्यांकअनुसार तुलना गर्न मिल्ने आठवटा निकायमा गर्मीका कारण सडकको सतह प्रभावित भएका घटना आर्थिक वर्ष २०२३/२४ मा ३३ वटा रहेकामा २०२५/२६ मा बढेर ५५ पुगेका छन्।

यद्यपि, बेलायतभर एउटै दरमा यस्तो समस्या बढेको भने होइन। सडकको बनावट, स्थानीय तापक्रम, सवारी चाप, सडक मर्मतको अवस्था र घटना अभिलेख गर्ने तरिकामा फरक रहेकाले स्थानीय निकायअनुसार तथ्यांक फरक देखिन्छ।

 

हावाको तापक्रमभन्दा सडक धेरै तात्न सक्छ

 

अत्यधिक गर्मीमा सडक साँच्चिकै तरल भएर पग्लिनेभन्दा पनि कालोपत्रेमा प्रयोग हुने बिटुमिन नरम हुने समस्या देखिन्छ। कालोपत्रे नरम भएको अवस्थामा लगातार सवारीसाधनको भार पर्दा सडकको सतह दबिन, बाङ्गिन वा चक्का गुड्ने स्थानमा खाल्डोजस्तो धसिन सक्छ।

सडकको कालोपत्रेले घामको ताप सोस्ने भएकाले सडकको सतह वरपरको हावाभन्दा निकै तातो हुन सक्छ। बेलायतको चार्टर्ड इन्स्टिच्युसन अफ हाइवे एन्ड ट्रान्सपोर्टेसनका अनुसार हावाको तापक्रम ३० डिग्री सेल्सियस पुग्दा सडकको सतह ४० देखि ५० डिग्री सेल्सियससम्म पुग्न सक्छ। यसमा भारी सवारीसाधनको निरन्तर आवतजावत थपिँदा सडकको सतहमा विकृति आउने जोखिम बढ्छ।

 

सफोक र नोर्फोकमा समस्या बढ्यो

 

पूर्वी इंग्ल्यान्डका विभिन्न स्थानीय निकायको तथ्यांकमा गर्मीको प्रभाव समान देखिएको छैन।

सफोकमा गर्मीका कारण सडक प्रभावित भएका घटना तीनबाट बढेर आठ पुगेका छन्। नोर्फोकमा सडकको कालोपत्रे नरम हुन नदिन बालुवा वा साना ढुंगाको धुलो छर्ने ‘डस्टिङ’ गर्ने घटना २९ बाट बढेर ४६ पुगेको छ।

सफोक काउन्टी काउन्सिलले यो गर्मीमा थप आठवटा घटना भएको जनाएको छ। परिषद्का अनुसार अत्यधिक र लामो समयसम्म रहने गर्मीका बेला सडकमा यस्तो समस्या देखिएको हो।

सडकको सतह नरम हुन नदिन सफोक हाइवेले अत्यधिक गर्मीका बेला ग्रेनाइटको धुलो प्रयोग गर्ने गरेको जनाएको छ। साथै, फरक तापक्रममा समेत टिक्न सक्ने नयाँ सडक सामग्री र मर्मत प्रविधिको परीक्षण तथा अनुसन्धान भइरहेको परिषद्ले जनाएको छ।

 

२०२६ मा बेलायतमा असाधारण गर्मी

 

सडकमा देखिएको समस्या बेलायतमा पछिल्लो समय देखिएको असाधारण गर्मीको पृष्ठभूमिमा आएको हो।बेलायतको मौसम विभाग मेट अफिसका अनुसार २०२६ मा पहिलोपटक मे, जुन, जुलाई र अगस्ट चारै महिनामा ३५ डिग्री सेल्सियस वा त्यसभन्दा माथिको तापक्रम रेकर्ड भयो।मेट अफिसका अनुसार २०२६ को गर्मीयाममा बेलायतमा ३० डिग्री सेल्सियसभन्दा माथिको तापक्रम भएका दिनको संख्या ३३ पुगेको थियो। यो १९७६ को ऐतिहासिक गर्मीयाममा रेकर्ड भएका २२ दिनभन्दा बढी हो। गर्मीको औसत तापक्रमसमेत १६.५ डिग्री सेल्सियस पुगेको थियो, जुन दीर्घकालीन औसतभन्दा १.९ डिग्री सेल्सियस बढी हो।

 

सडक मात्र होइन, यातायात पूर्वाधारमै जलवायु जोखिम

 

बेलायतको यातायात विभागले जलवायु परिवर्तनका कारण यातायात पूर्वाधारमा बाढी, अत्यधिक गर्मी, आँधी र समुद्री सतह वृद्धिजस्ता जोखिम बढिरहेको जनाएको छ।

विभागको जलवायु अनुकूलन रणनीतिमा अत्यधिक गर्मीले सडक तथा अन्य यातायात पूर्वाधारको कार्यसम्पादन, सुरक्षा र विश्वसनीयतामा असर पारिरहेको उल्लेख छ। सरकारले यातायात पूर्वाधारलाई बदलिँदो जलवायुका लागि थप उत्थानशील बनाउन दीर्घकालीन योजना अघि सारेको छ।

बेलायतको यातायात विभाग र मेट अफिसले अत्यधिक गर्मीका कारण यातायात क्षेत्रमा पर्न सक्ने जोखिमबारे छुट्टै मार्गदर्शनसमेत जारी गरेका छन्। त्यसमा अत्यधिक गर्मीले यातायात पूर्वाधार र सञ्चालनमा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्ने उल्लेख छ।

 

सडक निर्माणमा नयाँ सामग्रीको आवश्यकता

 

इन्जिनियर तथा अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार बढ्दो तापक्रमसँगै सडक निर्माणमा प्रयोग हुने सामग्री र मर्मत प्रविधिमा पनि परिवर्तन आवश्यक हुन सक्छ।

उच्च तापक्रम सहन सक्ने बिटुमिन, फरक प्रकारका कालोपत्रे मिश्रण तथा सडकको सतहलाई लामो समयसम्म टिकाउन सक्ने प्रविधिको प्रयोग बढाउनुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ।

योजनाबद्ध मर्मतलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा पनि विज्ञहरूले जोड दिएका छन्। अत्यधिक गर्मीमा सडक नरम भएर क्षति भएपछि मात्र मर्मत गर्नुको सट्टा जोखिमयुक्त सडक पहिचान गरी गर्मीको मौसमअघि नै आवश्यक सुधार गर्न सकिने उनीहरूको भनाइ छ।

 

स्थानीय निकायमाथि आर्थिक दबाब

 

सडक मर्मतका लागि उपलब्ध सीमित बजेट पनि अर्को चुनौतीका रूपमा देखिएको छ। धेरै स्थानीय निकायले नयाँ सडक निर्माण वा पूर्ण पुनःकालोपत्रे गर्नुभन्दा तत्काल समस्या समाधानका लागि सतह मर्मत र खाल्डाखुल्डी पुर्ने काममा निर्भर हुनुपर्ने अवस्था रहेको विज्ञहरूले बताएका छन्।

 

यस्तो मर्मतले तत्काल समस्या समाधान गरे पनि सडकको आधारभूत कमजोरी समाधान नहुन सक्छ।

 

बेलायत सरकारले भने बदलिँदो जलवायुका कारण यातायात पूर्वाधारमा पर्ने जोखिम घटाउन दीर्घकालीन अनुकूलनलाई प्राथमिकता दिएको जनाएको छ। यातायात विभागको रणनीतिमा स्थानीय सडक सुधार तथा जलवायुजन्य जोखिम सामना गर्न पूर्वाधारलाई थप सक्षम बनाउने योजनासमेत समावेश छ।

 

‘सडक पग्लिनु’ भन्दा ठूलो जलवायु चुनौती

 

अत्यधिक गर्मीका कारण सडकको कालोपत्रे नरम हुनु बेलायतभरको सडक सञ्जाल तत्कालै पग्लिन थालेको अर्थ भने होइन। यस्ता घटना अझै तुलनात्मक रूपमा सीमित छन् र स्थानीय निकायअनुसार तथ्यांक पनि फरक छ।

तर, विज्ञहरूका अनुसार यस्ता घटना बदलिँदो जलवायुका कारण पूर्वाधारले सामना गर्नुपर्ने नयाँ चुनौतीको एउटा प्रत्यक्ष उदाहरण हुन्।

बेलायतमा पछिल्लो समय देखिएका असाधारण तापक्रमले सडक निर्माण र मर्मतका पुराना मापदण्डमाथि समेत प्रश्न उठाएको छ। अत्यधिक गर्मीका साथै भारी वर्षा र बाढीजस्ता जोखिमले पनि सडक तथा यातायात पूर्वाधारमाथि थप दबाब सिर्जना गरिरहेका छन्।

मेट अफिसले २०२६ को गर्मीयामलाई बेलायतको मौसम अभिलेखमा असाधारण वर्षका रूपमा उल्लेख गरेको छ।

जलवायु परिवर्तनसँगै अत्यधिक गर्मीका घटना बढ्दै जाँदा बेलायतका लागि चुनौती अब सडक बिग्रिएपछि मर्मत गर्ने मात्र नभई बदलिँदो तापक्रमलाई ध्यानमा राखेर सडक निर्माण, सामग्री छनोट, मर्मत प्रणाली र पूर्वाधारमा लगानी गर्ने बनेको छ।

 

बेलायतका सडकमा देखिएको यो समस्या जलवायु परिवर्तनले यातायात पूर्वाधारमा पार्न थालेको प्रत्यक्ष प्रभावको एउटा उदाहरण बनेको छ।